• Alles over de geschiedenis van Zoetermeer

    Afbeelding: Alles over de geschiedenis van ZoetermeerWelkom bij Oud Soetermeer! Hier vindt u informatie over de geschiedenis van de stad Zoetermeer. Via de werkgroepen kunt u onderzoek doen of daarbij worden geholpen. Hoe u lid kunt worden of aan de activiteiten kunt deelnemen, vindt u ook op deze site.
     
 
 

100 jaar Nicolaaskerk in Zoetermeer 1916-2016

U bent hier: home › 100 jaar Nicolaaskerk in Zoetermeer 1916-2016 › Publicaties
100 jaar Nicolaaskerk in Zoetermeer 1916-2016

De katholieke kerk aan de Dorpsstraat 24 was in 1914 veel te klein geworden. Er konden maar 400 gelovigen een plekje vinden. De nieuwe pastoor W.J. van Turnhout liet er geen gras over groeien en ging vol voor een kerk met 850 zitplaatsen. Op hetzelfde krappe stukje tussen de woonhuizen.  Het kerkbestuur ging op zoek naar geld, de pastoor overlegde met de Amsterdamse architect Jan Stuyt. Na een reeks voorstellen en tekeningen kwam een forse kerk tevoorschijn, waarvoor wel een deel van de tuin en het kerkhof moest worden opgeofferd. Een Tilburgse aannemer kreeg de opdracht tot de bouw voor fl. 67.500.

In 1914 begon de bouw maar de Eerste Wereldoorlog gooide roet in het eten. Veel mannen werden onder de wapenen geroepen, de loopgravenoorlog verhinderde de aanvoer van de benodigde Belgische stenen. En alle materiaal werd veel duurder. Vanaf oktober lag de bouw stil en kon pas weer in februari 1915 worden hervat. Negen maanden later mocht de nieuwe Nicolaaskerk in gebruik worden genomen, 15 mei 1916 vond de consecratie plaats door de bisschop van Haarlem. In de jaren die volgden werd de kerk van binnen verfraaid met altaren, biechtstoelen en de schilderingen van Frans Loots.

100 jaar later is er een boek geschreven over de Nicolaaskerk. Het bevat hoofdstukken over de architect Jan Stuyt, de bouw van de kerk, het interieur en de ontwikkeling van de parochie. Het boek telt 64 pagina’s en bevat nog veel meer (kleuren)illustraties.

Een stukje uit het boek:

De ‘hemelsche roering’

In 1923 wijdde priester J.P. Verhaar, hoogleraar dogmatiek aan het seminarie te Warmond en redacteur van het maandblad Het Schild, een reeks van vijf artikelen in de Leidsche Courant aan het schilderwerk van Frans Loots in de Zoetermeerse Nicolaaskerk. Of, zoals hij dat zelf verwoordde: ‘wij willen alleen in eenvoudige woorden den indruk weergeven, dien wij ondergingen, toen wij in rustige meditatie dit kunstwerk van Loots mochten beschouwen’.

Verhaar herkende de schilder Loots in zijn werk, ‘eenvoudig en teer, maar toch krachtig en intens’ (…), ‘een populaire kunst in den meest gaven zin van het woord’. De kunst had tot doel de mens dichter bij God te brengen en daarmee was de schilder een apostel. Het was dan ook Frans Loots ‘wiens hart verteerd wordt door een apostolisch vuur, de religieuze kunst als zijn meest verheven roeping beschouwt’.

Vervolgens wijdde Verhaar uit over de verschillende schilderingen. Allereerst de glas-in-loodramen in het priesterkoor boven het altaar in de absis. Deze waren verbonden met de viering van de eucharistie, de consecratie van brood en wijn, het offer van Jezus in lichaam en bloed. De ramen wezen in het hoofdtafereel ook telkens vanuit het Oude Testament naar die offerande: met Abel, Melchisedek en Abraham, Abraham en Isaak, Elia en met Noach. Daarboven was een hemels tafereel geschilderd: God samen met Jezus, de H. Geest als duif ertussen en aan weerszijden Jozef en Maria. De H. Nicolaas en H. Magdalena omsloten dit tafereel, omkranst door de vier symbolen van de evangelisten. Dit alles tegen een achtergrond van zachtblauw, bezaaid met sterren. Dit aanschouwen gaf volgens Verhaar iets van ‘hemelsche roering’.

Aan weerszijden van de absis waren grote schilderingen aangebracht van de opstanding van Jezus met Pasen en de neerdaling van de H. Geest op Maria en de apostelen met Pinksteren. Het geheel omringd door de verbeelding van de zeven sacramenten. Deze vormden het sluitstuk van de schilderingen in het priesterkoor, ‘waarin de voornaamste mysteriën van ons heilig geloof in verrukkend samenspel van lijn en kleur staan uitgebeeld volgens de pieuse visie eener bevoorrechte kunstenaarsziel.’

Boven het Maria-altaar beeldde Frans Loots onder meer een zittende Maria uit met Jezus op haar knie. Bij het Jozef-altaar boog Jozef zich vol liefde over het ‘goddelijk Kind’.

Het schip van de kerk, waar de schilderingen heden ten dage nog in origineel te zien zijn in tegenstelling tot het priesterkoor, was het domein van de gelovigen, ‘die niet alleen God moeten loven en verheerlijken, (…) maar ook moeten streven naar hun eigen gelukzaligheid en naar een hoogere volmaaktheid in Christus’, aldus Verhaar. Daartoe dienden de Acht Zaligsprekingen, voornamelijk uit de bergrede van Jezus, met zestien medaillons van heiligen die als voorbeeld dienden voor het dagelijkse leven.

Het verslag eindigt bij het zangkoor. Een plek waar gewijde muziek te horen was, zoals dat al in het Oude Testament gebeurde. Daar had Frans Loots koning David afgebeeld, ‘die opgetogen van hemelvreugde zijn harp bespeelt.’ De H. Cecilia bespeelde op het tweede tafereel het orgel en zong een hemels lied dat haar man Valerianus deed bekeren tot het Christendom. Samen stierven ze een martelaarsdood.

Verhaak eindigde zijn bijdrage met de bewering dat zijn woorden pover afstaken tegen de schilderingen. ‘Mocht ik echter slechts dit enkele resultaat hebben bereikt, dat voor de geloovigen, die dezen tempel Gods betreden, duidelijker en klaarder is geworden, wat hier in schitterende tafereelen staat uitgebeeld, dan ben ik er van overtuigd, dat ik althans iets heb bijgedragen om de godsvrucht en den eerbied, maar vooral de Godsliefde te vergrooten in de harten der vrome christenen.’


 
Auteur:
Bert van Oosterhout en Ton Vermeulen (red.)

Verschenen in:
2016

Omvang:
64

Voorraad status:
Op voorraad

Prijs:
€ 8,50

bestellen